बिषादी परिक्षण गरिएको नमुना बजारका पसलहरुको, किसानको बारिबाट भएन परिक्षणः के हो वास्तविकता

डडेल्धुराः बिषादीका कारण एक गाउँका ७ जनामा क्यासर भने समाचार आएपछि कृषि ज्ञान केन्द्र डडेल्धुराले विषादी परिक्षण गराएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र डडेल्धुराको अनुरोधमा विषादी अवशेष द्रत विश्रलेषण प्रयोगशाला ईकाई अत्तरिया कैलाली प्रमुख बाली संरक्षण अधिकृत प्रमोद ठगुन्नाको नेतृत्वमा एक टिम बिहीबार डडेल्धुरा पुग्यो ।

यहाँको अमरगढी नगरपालिका वडा नम्बर ५ मा पर्ने बागबजारका ७ व्यपारीको पसलबाट नमुना संकलन गरेर बिहीबार अत्तरिया पुगे । परिक्षण गर्ने प्राविधिकको अभावले बिहीबार राती र शुक्रबार, शनिबार गरेर करिब ६० घण्टा फ्रिजमा राखेको ईकाई प्रमुख बाली संरक्षण अधिकृत ठगुन्नाले बताए । फ्रिजमा राखेमा तरकारीमा भएको टिकाणुहरु मरेर जान्छ । त्यसैले सुन्नु भा हो मासु समेत केही दिन फ्रिजमा राखेर खानुहोस भनेर चिकित्सकहरुले सुझाव दिइरहेका हुन छन्।

बजारको तरकारीमा पनि दुई वटा किटनाशक बिषादी कार्वमेट, अर्गानोफस्फट परिक्षण गरिएको हो त्यो भन्दा बढी बिषादी परिक्षण गर्ने उपकरण यहाँ उपलब्ध नै छैन ।

साङकेतिक तस्विर
साङकेतिक तस्विर

प्राप्त नतिजामा फुल्गोबीमा कार्वमेट २ं.१२५, अर्गानोफस्फट २.८२४५, केरामा कार्वमेट ५.५९६८, अर्गानोफस्फट ५.०७३८ र टमाटरमा कार्वमेट ९.५५६६, अर्गानोफस्फट १६.४२२ रोकावट प्रतिशत देखाएको छ । यी सबै बजारमा बिक्रिका लागि राखेको नमुनाको परिक्षण गरेको हो । उपभोग्य योग्य रहेको विषादी अवशेष द्रत विश्रलेषण प्रयोगशाला ईकाई अत्तरियाले जनाएको छ । वटा किटनाशक बिषादी ५ वटा हुने गरेको प्रयोगशाला ईकाई अत्तरियाले जनाएको छ ।
कृषकको खेतबाटै नमुना संकलन गरेर परिक्षण नगर्ने कृषि ज्ञान केन्द्र डडेल्धुराले प्राविधिक कर्मचारी खटाउनु पर्ने कार्यालय प्रमुख तथा बाली संरक्षण अधिकृत ठगुन्नाले बताए । उनले भने, ‘हामीले बजारको तरकारी परिक्षण गरेका छौ अब कृषकको खेतकै गर्नु पर्ने भए ज्ञान केन्द्रले पत्र पठाउनु पर्छ अनी प्राविधीक पनि खटाउनु पर्छ गर्ने सकिन्छ ।’
बिषादी प्रयोग गर्ने नमिल्ने त हैन तर कस्तो खालको प्रयोग गरेको छ कसरी गरेको छ भनेमा भर पर्ने एक महिना विदेशमा अध्ययन गरेर नेपाल आएका अधिकृत ठगुन्नाले बताए । उनले भने, किटनाशक बिषादी ५ हुन्छन हाम्रोमा दुई मात्र हो परिक्षण हुने ।

बजार अनुगमनमा भेटीएको नष्ट गरेको हो ।

SITENAME
स्थानीय बजारमा संकलित टमाटर, फुल्गोपी, केरामा भएको विषादी परिक्षण गर्दा विषादी नभेटीएको ज्ञान केन्द्र डडेल्धुराका प्रमुख खेमराज पनेरुले दाबी गरे ।

‘तरकारी र फलफूलमा ३५ प्रतिशतभन्दा बढी विषादी भेटिएमा मात्रै उपभोग गर्न नमिल्ने हुन्छ,’ पनेरुले भने, ‘तर डडेल्धुरामा उत्पादन भएको र अन्यत्रबाट आएको कुनै पनि तरकारीमा त्यति विषादी भेटिएको छैन । सामान्य विषादी प्रयोग भए पनि त्यसलाई विषादी भन्न नमिल्ने उनको दाबी छ ।
नामको ज्ञान केन्द्रसंग ज्ञान दिने कुनै विशेषज्ञा कर्मचारी त छैनन् । तर बिषादी नियन्त्रणका लागि ज्ञान केन्द्रले कृषक पाठशालाशाला सञ्चालन भएको समयमा जानकारी दिने गरेको कार्यालयले जनाएको छ ।
नमुना संकलन गर्ने समेत प्राविधकी जनशक्ति नभएको ज्ञान केन्द्रले कृषकको खेतमा तरकारी भएको समय परिक्षण गर्ने प्रयोगशाला ईकाई अत्तरियालाई अनुरोध गरिने उनले बताए ।

उनले घराईसी मल तथा जैविक विषादी बनाउने विधी धेरै अगुवा कृषकलाई ज्ञान भएकाले यसलाई बढाउन तथा अनिवार्य जैविक विधि प्रयोग गर्न अनुरोध गरे ।

ज्ञान केन्द्रले गरेको पत्रकार सम्मेलनः

डडेल्धुरा फिन्नेकोटको तरकारीमा बिषादी कती छ ? Are toxins the main cause of cancer? (youtube.com)

स्वास्थ्य खबरपत्रिका बाट प्रकासित गरिएको समाचार 

‘तरकारीको विषादी’ले एकै गाउँका सात जना किसानमा क्यान्सर, एक जनाको मृत्यु – खबरदारी न्युज (khabardarinews.com)

 

बिषादीको रंगका आधारमा वर्गिकरण- 

विषादि विषादितोको आधारमा -५ 

  1. अनुपातिक  सुरक्षित (U)
  • खतराको चिन्ह – हरियो
  • LD 500 भन्दा माथि
  1. सामान्य खतरानाक (III)
  • खतराको चिन्ह – पहेलो
  • LD 101-500 भन्दा सम्म
  1. मध्यम खतरानाक (II)
  • खतराकोचिन्ह – निलो
  • LD 51-100 भन्दा सम्म
  1. अति खतरानाक (IB)
  • खतराको चिन्ह – रातो
  • LD 11-50 भन्दा सम्म
  1. अत्यन्त खतरानाक (IA)

रासायनिक विषादीको वातावरणमा असरहरु

  • अलक्षति लाभदायक जीवहरु (माछा, भ्यागुता, छेपारा, चरा, शिकारी तथा परजीवी कीरा, सुक्ष्म जीवहरु आदि) मा प्रतिकूल प्रभाव
  •  घरपालुवा एवं जंगली जनावरमा प्रतिकूल प्रभाव
  •  माटो, जल र वायु प्रदुषण तथा प्रतिकूलन
  •  जैविक विविधतामा ह्रास
  • रोग कीराहरुको पुनरुत्थान (pest outbreak)
  • शत्रुजीवहरुमा रुपान्तरण (pest resurgence)
  •  खाना तथा वातावरणमा विषादीको अवशेष (Pesticide residue and persistence)
  • मौसम परिवर्तन, उष्णीकरण तथा ओजोन झिल्लि पातलो हुने (Climate change, global warming and ozone layer depletion)

जीवनाशक विषादीको सुरक्षित प्रयोग तथा व्यवस्थापन
बाली बिरुवाहरुमा लाग्ने विनासकारी प्राणीहरुमा कीरा, सुलसुले, जुका, चिप्लेकीरा, शंकेकीरा, मुसा, चरा, अवान्छित झारहरु तथा रोग लगाउने सुक्ष्म जीवाणुहरु जस्तैः ढुसी, ब्याक्टेरिया, भाइरस, आदि पर्दछन् । यी प्राणीहरुलाई नाश गर्न प्रयोग गरिने रासायनिक वा जैविक पदार्थहरुलाई प्राणी नासक विषादी भन्ने गरिन्छ । बाली बिरुवालाई हानी नोक्सानी पुर्यांउने विनाशकारी प्राणीहरुलाई यथोचित व्यवस्थापन गर्नको लागि विषादीहरु तयार गरिएका हुन् । तर तिनीहरुको प्रयोगमा सावधानी नअपनाएमा वा उचित रुपमा उपयोग नगरिएमा यसले उपयोगकर्ता, अरु मानिस, घरपालुवा पशुहरु, वन्यजन्तुहरु र लाभकारी कीराहरुलाई समेत हानी पुर्यांउनुको साथै वातावरणलाई समेत नोक्सान गर्दछ । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा विषादी विष हो, औषधि होइन भन्ने तथ्यलाई मनन गर्नुपर्छ । प्राणीनाशक विषादी विष भएकोले तिनीहरुलाई अत्यन्त सावधानीपूर्वक प्रयोग गर्नुपर्छ ।

१. सामान्य सिद्धान्त
क) अनावश्यक रुपमा विषादी प्रयोग नगर्ने ।
ख) सम्भावित खतराबाट सधै सावधान रहने ।
ग) विषादीको चिन्ह (लेबल) र अन्य पर्चाहरु राम्रोसँग पढ्ने ।
घ) विषादीलाई केटाकेटीले नभेटने ठाउँमा राख्ने ।

२. विनासकारी प्राणीनाशक विषादी उपयोग गर्नु अगाडि
क) सकेसम्म सामान्यरुपले खतरनाक र सुरक्षित (प्रति किलोग्राम २००० मिलीग्राम भन्दा माथि एल.डी. ५० भएको) विषादीको प्रयोग गर्नुपर्छ ।
ख) प्राविधिकको सल्लाह लिएर मात्र विषादी किन्नुपर्छ ।
ग) विषादीलाई सुरक्षित ठाँउमा तालाबन्दी गरी राख्नुपर्छ ।
घ) विषादीलाई खाद्य पदार्थदेखि टाढा राख्नुपर्छ ।
ङ) स्प्रेयर र डष्टर राम्रो अवस्थामा हुनुपर्छ ।
च) उपकरणलाई काम गर्नु अगाडि र काम सकिएपछि जाँच गर्नुपर्छ।

३. मिश्रण बनाउदा र छर्दा

क) विषादीको प्रयोग गर्नुभन्दा पहिले डब्बामा दिएको निर्देशन र सावधानीलाई राम्ररी पालना गर्नुपर्छ ।
ख) विषादीले छालामा विष लाग्ने वा पोल्ने भएकोले सुरक्षात्मक पहिरन लगाउनु पर्छ, जस्तैः पूरा बाहुलाको कमीज, लामो पतलुङ्ग वा पाइन्ट, मोजा, जुत्ता वा वूट, चौडा किनारा भएको टोपी, हातमा रासायनिक पदार्थले असर नगर्ने रवरको पन्जा, मास्क, कृत्रिम श्वास उपकरण आदि ।
ग) विषादी प्रयोग गर्दा सहि मात्रामा मिश्रण गरि सहि तरिकाले छर्नुपर्छ ।
घ) विषादी अन्य ठाँउमा नफैलियोस भन्नका लागि विषादीको प्याकेटलाई सावधानी पूर्वक खोल्नुपर्छ ।
ङ) हावाको गति कम भएको बेलामा छर्ने गर्नुपर्दछ, हावाको विपरित दिशातर्फ कदापि छर्नु हुँदैन ।
च) गर्मी ठाउँमा मध्य दिनमा कहिल्यै विषादी छर्नु हुँदैन । छ) विषादी छर्दै अगाडि बढ्नु हुँदैन, पछाडि सर्नुपर्छ ।
ज) विषादी छर्दा नोजल बन्द भएमा मुखले फुक्नु हुँदैन ।
झ) विषादीको प्रयोग गर्दागर्दै कुनै चिज खानु हुँदैन, जस्तैः चुरोट पिउनु वा धुम्रपान गर्नु ।

४. विषादी प्रयोग पछाडि
क) विषादीको प्रयोग गरेका कागजी पदार्थलाई सुरक्षित स्थानमा जलाएर वा गाडेर नष्ट गर्नुपर्छ ।
ख) हातमुख साबुन पानीले राम्ररी धुनुपर्छ ।
ग) प्रयोग गरिएको भाडा कम्तिमा तीनपटक साबुन पानीले सफा गर्नुपर्छ ।
घ) प्रयोग गरेको उपकरण जस्तैः स्प्रेयरलाई राम्ररी सफा गरेर राख्नुपर्छ ।

५. विष लागेका लक्षणहरु र प्राथमिक उपचारः
ओर्गानोफस्फेट र कार्वमेट यौगिकहरु जस्तै मेटासिड, मेटासिस्टक्स, नुभान आदिले कोलिनेष्टेर रोक्दछन्, जसले गर्दा स्नायु प्रणालीमा विकार उत्पन्न हुन जान्छ । टाउको दुख्ने, रिंगटा लाग्ने र वाकवाकी हुने र त्यसपछि जाडो भई पसिना आउने, झाडा लाग्ने र वान्ता हुने लक्षणहरु देखापर्दछन् । मांसपेशीहरु थर्कनु, भिषण कम्पन हुनु र अचेत हुने अवस्थाहरु समेत हुन सक्छ ।

प्राथमिक उपचारः
क) रोगीलाई आधा झुकेको रुपमा टाउको तल पर्ने गरी राख्नुपर्दछ ।
ख) वान्ता गराउने व्यवस्था गर्नुपर्छ ।
ग) राम्ररी हावा आउने व्यवस्था मिलाउनुपर्दछ ।
घ) छिटो अस्पताल लैजाने व्यवस्था गर्नुपर्छ ।
ङ) एट्रोफिन सल्फेटको २ मिली ग्राम इन्ट्राभेनस सुई दिनुपर्छ ।

रासायनिक विषादी न्यूनिकरण गर्ने उपायहरु

  • विषादी खानेकुरा, हावा र पानीबाट हाम्रो सम्पर्कमा आउने भएकोले खानेकुराबाट आउने विषादीलाई त्यसको मात्रा कम गर्न देहायका उपायहरु अपनाउनु पर्दछ ।
  • पानीले धुने: तरकारी र फलफूललाई भाँडोमा डुबाएर धुनु भन्दा धारा वा बग्दो पानीमा ब्रसले कुना काप्चामा समेत राम्ररी धोएपछि त्यसमा रहेको सम्पर्क विषादी, पाइराथ्राइड विषादी ७०% कम हुने, ब्याकटेरिया र फोहोर समेत जाने गर्दछ । २५% खाने नुन वा खाने सोडा सफा पानीमा मिसाएर १०–१५ मिनेट डुबाउने वा आधा कप भिनेगर २ कप पानीमा १०–१५ मिनेट डुबाउने वा कागती पानीमा तरकारीलाई धोएर प्रेसर कुकरमा पकाएर खाँदा विषादीको मात्रा करिब ८०%घट्दछ ।
  • बाहिरी पातहरु फाल्ने र बोक्रा ताछ्नेः बन्दा, लेटुस जस्ता तरकारीको बाहिरी पातहरु हटाई राम्ररी धुँदा वा संभव भएका तरकारी र फलपूmलका बोक्रा ताछ्दा त्यसमा रहेको सम्पर्क विषादीहरुको मात्रा ४५–९९% कम हुने, ब्याक्टेरिया र फोहोर समेत पखालिएर जान्छ ।
  • धेरै परिकारहरु खानेः धेरै प्रकारका तरकारी, फलफूल र खानेकुरा खानाले ती खानेकुरामा विषादीको अवशेष औषतमा कम हुन आउँछ ।
  • सुख्खा बनाउनेः ब्रसले सफागरी धोएपछि फलफूल र सलादको रुपमा काँचै खाने तरकारीलाई कुनै सफा कपडा वा कागजको टावलले सुख्खा हुने गरी पुछेर खानुहोस् जस्ले गर्दा व्याक्टेरियाको प्रकोप कम हुन्छ ।
  • पकाएर खानेः बोक्रा ताछ्ने र पकाउँदा अर्गानोफस्फेट विषादीहरुको मात्रा २०–२५% कम हुने गर्दछ । ३० मिनेट उमाल्दा दैहिक विषादी ८०–९०% कम हुने गर्दछ । तरकारीलाई सुख्खा हुने गरी वा बफाएर पकाउँदा विषादीको अवशेष कम भएको पाइएको छ ।
  • फ्रिजमा राख्नेः तरकारी र फलफूललाई फ्रिजमा १० डि.से.मा ३–४ दिन राख्दा विषादीहरुको मात्रा २४–९४% कम हुने गर्दछ ।
  • निर्मलीकरणः दुध वा खानेकुरालाई निश्चित तापक्रममा निर्मलीकरणको लागि तताउँदा र चिसोमा राख्दा धेरैजसो विषादीको अवशेष कम हुने र व्याक्टेरियाको प्रकोप कम हुने गर्दछ ।
  • प्रशोधन गर्नेः दानादार खाद्यन्नको बोक्रा मीलबाट फाल्दा विषादीको अवशेष १७–२८%कम हुने गर्दछ भने पीठो बनाउँदा ६०% कम हुने गर्दछ ।
  • जुस बनाउँदाः स्याउको जुस निकाल्दा बोक्रा फालिने र रसलाई फिल्टर गरिने कारणले फेनिट्रोथियन विषादी ९०% कम हुने गर्दछ ।
  •  चिया कफि बनाउँदाः चिया वा कफिको बिरुवामा छरेको विषादी प्रशोधन गर्दा सुख्खा हुने, घुम्ने र विभिन्न चरण पार भै कपमा बनेर आउँदासम्म विषादीको समुह अनुसार ४५-६४% कम हुने गर्दछ । त्यस्तै कफी प्रशोधन भै विभिन्न चरण पार गरी कपमा बनेर आउँदासम्म डाइक्लोरभस विषादी ८२–८८% कम हुने गर्दछ । ट) अमिल्याउनेः फलफूलको रक्सी बनाउँदा अर्गानोफस्फेट विषादीको अवशेष ८३% कम हुने गर्दछ भने बन्दाको किम्ची बनाउँदा ८६% कम हुने गर्दछ।
  • शुक्ष्म जीवाणुको प्रकोप कम गर्नेः धेरै प्रकारका तरकारी र फलफुल माटोमा लगाउने र माटो, पानी, मलको सम्पर्कबाट साथै भण्डारण गर्दा वा खाद्य चक्रको कुनै पनि तहमा ती शुक्ष्म जीवाणुको प्रवेश हुन सक्ने भएकोले तिनको स्वभाव हेरी अक्सिजनको मात्रा घटाउने, पकाउने, अल्ट्रा भ्वाइलेट लाइट दिने वा अन्य उपाय अपनाउनु पर्दछ ।

परशुराम नगरस्तरीय राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड उपाधि भुवनेश्वरी नमुना लाई

पदम जोरा(डडेल्धुरा)-  परशुराम नगरपालिका स्तरीय १४ औं राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगिताको शिल्ड भुवनेश्वरी नमुना माद्यमिक विद्यालय परिगाउँले हात पारेको छ ।
आईतवार सम्पन्न नगरस्तरीय १४ औं राष्टपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगितामा प्रथम स्थान हासिल गर्दै भुवनेश्वरी नमुनाले यस वर्ष पनि शिल्ड उचालेको हो । भुवनेश्वरी २१ स्वर्ण, १० रजत र ६ कास्य गरी कूल ३७ पदक जित्दै प्रथम स्थान हासिल गरेको हो । उपाधि सँगै नमुनाले शिल्ड र प्रमाणपत्र पनि पाएको छ। परशुराम नगरपालिकाका नगर प्रमुख भरत वडायर जोशीले नमुनाका प्रधानाध्यापक डम्बर सिह थ्वाललाई शिल्ड हस्तान्तरण गर्नु भएको हो ।

तस्विरः कार्यक्रम उद्धघाटन समारोह /पदम जोरा
तस्विरः कार्यक्रम उद्धघाटन समारोह /पदम जोरा

पौष १९ गते परशुराम नगरपालिका वडा.न १२ स्थित परशुराम रंङ्ग मैदानमा उदघाटन भएको प्रतियोगिता पौष २२ गते आईतवार सम्पन्न भएको हो । प्रतियोगितामा शिद्वनाथ माद्यमिक बिद्यालय जयपुर जोगवुडा द्वितीय भएको छ । शिद्वनाथ माद्यमिक बिद्यालय जयपुर जोगवुडाले १३ स्वर्ण, ५ रजत र ६ कास्य गरी कूल २४ पदक जितेको छ ।
शिद्वनाथ माबि जयपुर जोगबुडाले दोस्रो स्थान हासिल गरे वाफत नगद प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको शिक्षा शाखा अधिकृत लक्ष्मी विष्टले जानकारी दिनु भयो । विष्टका अनुसार भागेश्वर माद्यमिक विदालय परशुराम ४ कटालले तेस्रो स्थान हात पारेको छ ।

परशुराम नगरस्तरीय राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड भुवनेश्वरी नमुना लाई
परशुराम नगरस्तरीय राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड भुवनेश्वरी नमुना लाई

भागेश्वर माबि कटालले ८ स्वर्ण, ३ रजत र ६ कास्य गरी कूल १७ पदक जितेको हो । नियमानुसार भागेश्वर माबि कटालले पनि नगद, प्रमाण पत्र प्राप्त गरेको हो । परशुराम नगरपालिकाको आयोजनामा पौष १९ गते देखी १४ औं नगर सतरीय राष्टपति रनिङ शिल्ड आईतवार सम्पन्न भएको हो ।
नगरस्तरीय राष्ट्रपति रनिङ शिल्डमा नगरपालिकाका १६ माध्यामिक बिद्यालयहरुको सहभागिता थियो। नगरस्तरीय उक्त प्रतियोगिता वाट उत्कृष्ट खेलाडी छनोट गरिने गरिएको शिक्षा शाखा अधिकृत लक्ष्मी बिष्टले जानकारी दिनुभयो ।

भागेश्वर गाउँपालिकामा राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगिता समपन्न उपाधि सरस्वति नमुना मावि. बोगटा लाई(फोटो कथा)

डडेल्धुरा(डिआर भट्ट)- डडेल्धुराको भागेश्वर गाउँपालिकामा १४ औं राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगिता आज सम्पन्न भएकोछ । पालिकाका ८ विद्यालयको सहभागिता रहेको थियो । पालिकाको आईतवार एक औपचारिक कार्यक्रमका बीच उद्धघाटन भएको थियो । तीन दिनसम्म चलेको प्रतियोगिता आज सम्पन्न भएको हो ।

प्रतियोगितामा भागेश्वर गाउँपालिका ३ मा रहेको सरस्वती नमुना मावि. बोगटाले स्वर्ण ९, रजत १३ र कास्य २ सहित जम्मा २४ पदक सहित प्रथम यस्तै सरस्वती मावि. लाकम बगरकोटले स्वर्ण ९,रजत ६ र कास्य ९ सहित जम्मा २४ पदक सहित द्धतीय भएको थियो । यस्तै तृतीय भएको असिग्राम मावि. रुपाल तृतीय , कैलपाल मावि. पत्रम चौथौ, गोविन्द पुरि मावि. लामिकाण्डे,कैलपाल मावि. पनिउट, शिवशंकर मावि. रुपालिगाड, सारदा मावि. सिराड क्रमश रहेको थिए ।
हरौ फोटो कथाः

No description available.

No description available.

No description available.

No description available.

No description available.

No description available.

No description available.

No description available.

स्मार्ट गाउँ रुपाल भित्र लुकेको सायल (यात्रा सहित)

डडेल्धुरा(दिपकराज भट्ट)-डडेल्धुरामा सात पालिका रहेका छन् । डडेल्धुरा धार्मिक तथा पर्यटकिय क्षेत्रहरुमा पनि धनि रहेकोछ । यहाँका मुख्य पर्यटकिय क्षेत्रहरुमा भागेश्वर मन्दिर, अजयमेरुकोट,उग्रतारा मन्दिर, घटालथान, गन्याप शिखर, आलिताल रहेका छन् । तर प्रचुर सम्भावना भए पनि प्रचारप्रसारको अभावले कर्यौ पर्यटकिय गनत्व्यहरु भने पर्यटकको रोजाई सम्म पुग्न सकेका छैनन् ।

यस्तै……
डडेल्धुराको भागेश्वर गाउँपालिकामा रहेको एक गनत्व्य हो सायल झर्ना ।
हामीले सायल पुगनकै लागि भने एक दिन अगाडि योजना बनायौ । हामी सायलको यात्राका लागि डडेल्धुरा जिल्ला सदरमुकाम बाट ४५ मिनेटको मोटर गाडिको यात्रा गरेर सायलको बाटो तर्फ लाग्यौ । बगकोट बाट रुपाल रोड भएर जाने सायलमा हामीले बगरकोट बाट २ घण्टाको यात्रामा रुपाल सदरमुकाममा पुग्यौ । रुपाल बाट १५ किलोमिटर पश्चिम दक्षिणमा रहेको सायल पुग्न भने हामीलाई १ घण्टा लाग्यो । १ घण्टाको त्यो कच्चि बाटो जहाँ कठिनाई साथ हामी सायल पुग्यौ ।

सायल जाने बाटोमा हामीले देख्ने त्यी भारतका चिल्ला सडकहरुले हाम्रो मन नै उदासिनता भएको थियो तर सायल झर्ना पुग्ना हाम्रो मन झर्ना तिर नै लोभियो ।
सालय झर्ना करिब पाचँ स मिटर जति भरिएकोछ । रुपाल नौतडि हुदैँ बिस्तडि भएर बग्ने खोल सायल पुगेर झर्नाको रुपमा परिणत भएकोछ । यहाँका स्थानीयहरुले झर्नाकै खोला बाट भरपुर मात्रामा सिचाई गरेका छन् तर यहाँ जिविका चलाउने धान र गहँ बाहेक अरु उत्पादन तर्फ भने किनास नै अनविज्ञ रहेका छन् ।

सालयको पानि सायल, लिउड मा सिचाईको स्रोत्रका रुपमा प्रयोग गरिएकोछ । सायल खोलामा बग्ने सुरिलो स्वरले जो कोहिको मन लोभ्याउछ । शान्त अनि एकान्त ठाउँमा रहेको सायल झर्ना घुमन्तेहरु(पर्यटकका) लागि निकै राम्रो ठाउँ रहेकोछ ।

पुर्वाधरमा कमी
यात्राकै क्रममा सायल जाँदा भारत तर्फ पक्कि दुई लेन चिल्लो सडक देखिन्छ भने नेपाल तर्फ खाल्डाखुलडी भएको कच्ची सडक छ त्यो पनि नत महाकाली सम्म छ न त सायल तर्फ नै ।
सायल , लिउड गाँउहरुमा पानी भरपुर रहेता पनि सिचाइृ पुर्ण प्रयोजन धान र गहुँ बालीका लागि मात्र छ । यहाँ तरकारि पकेट क्षेत्र बनाएर कार्यान्व्य गर्ने हो भने यो तरकारि तथा फलफुलको हबका लागि प्रख्यात हुने थियो कि ?
कसरि प्रचार्रसार गर्ने होला त सायलकोः
हो हामी प्रचारप्रसारकै लागि बर्षको एक पटक सायल पुग्ने गरेका छौ खबरदारी न्युजको बार्षिक कार्यक्रम डडेल्धुरा चिनाऔ अभियान अन्र्तगत आज हामी सायल पुगेका हौ । खुशीको हाल सायल झर्ना अवलोकन गर्नेहरुको संख्या मासिक १० देखि १५ जना रहेको स्थानीय रमेश जोशीले बताए ।
हामीले सायलको प्रचारप्रसार गर्न सक्यौ भने सयौ पर्यटकहरु सायलमा भित्र्याउनु सक्छौ यति मात्र हैन सडक बाटोको पहँच पुगाउन सकेका छिमेकि मुलुक भारत बाट पनि भारतीय पर्यटकहरु भित्रिने सम्भावना उच्च रहेकोछ ।

डडेल्धुराको सायल झरना कसरी पुग्ने ? – खबरदारी न्युज (khabardarinews.com)

आहा सायल झर्ना (फोटोफिचर) – खबरदारी न्युज (khabardarinews.com)

आहा ! लुकेकाे सायल झर्ना , कस्तो छ त सायल – खबरदारी न्युज (khabardarinews.com)

हेरौं तस्विरमा सायल झर्नाः

 

 

 

लुनिभाद्धारा विपन्न तथा सिमान्तकृत परिवारलाई आयआर्जन सहयोग

डडेल्धुराः लुनिभा बालसरोकार डडेल्धुराले विपन्न तथा सिमान्तकृत परिवारलाई आयआर्जन सहयोगमा सहयोग गरेकोछ । डडेल्धुराका दुई पालिकामा १७ परिवारलाई सहयोग गरेको हो ।
लू निभा बाल सरोकार समूह डडेल्धुरा तथा नवदुर्गा गाउपालिकाको् सहकार्यमा नवदुर्गा गाँउपालिकाका १२ विपन्न तथा सिमान्तकृत परिवारलाइ र भागेश्वर गाँउपालिका संगको समन्वयमा भागेश्वर गाँउपालिकाका ५ विपन्न परिवारलाई आयआर्जन सहयोग वितरण गरेको हो ।

तस्बिरः लुनिभा डडेल्धुरा -भागेश्वर गाउपालिकामा आयोजित कार्यक्रम
तस्बिरः लुनिभा डडेल्धुरा -भागेश्वर गाउपालिकामा आयोजित कार्यक्रम

सहयोग अन्र्तगत अभिभावकको मागमा आधारित सहयोगमा बाख्रा वितरण गरिएको हो । नवदुर्गा गाँउपालिकामा गाँउपालिका अध्यक्ष लक्ष्मी प्रसाद अवस्थीको प्रमुख आतिथ्यतामा नवदुर्गाकाको वडा नं. १ र २ का वडामा र भागेश्वर गाउपालिकामा गाँउपालिका उपाध्यक्ष पुष्पा ठकुराठीको उपस्थितिमा सहयोग वितरण गरिएको हो । विपन्न तथा सिमान्तकृत परिवारका बालबालिकाको शिक्षा अधिकार सुनिश्चिताको लागी तथा बालबालिकाको विधालय निरन्तरताको लागी उक्त सहयोग प्रदान गरिएको लू निभाका जिल्ला संयोजक भुवन विष्टले जनाकारी दिनुभयो ।

तस्बिरः लुनिभा डडेल्धुरा -नवदुर्गा गाँउपालिकामा आयोजित कार्यक्रम
तस्बिरः लुनिभा डडेल्धुरा -नवदुर्गा गाँउपालिकामा आयोजित कार्यक्रम

खबरदारी अंक

खबरदारी अंक डडेल्धुरा, महेन्द्रनगर ः खबरदारी न्युज साप्ताहिक पत्रिकाको कार्तिक १३ गतेको अंक Deepakभट्ट हाल खबरदारी…

आज गुरु पूर्णिमा

काठमाडौं – आषाढ शुक्ल पूर्णिमाका दिन आज गायत्री, दीक्षा, वेद मन्त्र सुनाउने र शिक्षा दिने गुरुजनप्रति…

के तपाई कपालमा चाँया परेर हैरान हुनुहुन्छ ? अपनाउनुहोस् यी घरेलु उपाय

कपालमा चायाँ परेर हामीमध्ये धेरैजना हैरान भइरहेका हुन्छौं । चायाँले कपाललाई मृतप्रायः बनाइदिन्छ । बजारमा चायाँ हटाउने श्याम्पुहरू पाइन्छन् तर कुनै पनि श्याम्पुले पूर्णतः चायाँ हटाउन सक्दैनन् । त्यसैले यो ढीठ चायाँलाई हटाउनका लागि घरेलु उपाय अपनाउने सल्लाह दिइन्छ । यी हुन् उपाय :
१. कालो माटो कपालका लागि राम्रो मानिन्छ । दुई घन्टा कालो माटोलाई पानीमा भिजाएर कपाल धुनुस् । कपाल मुलायम पनि हुन्छ अनि चायाँ पनि हट्छ ।
२. दहीमा बेसन घोलेर कपालको जरासम्म पुग्नेगरी धुनुस् । यसो गर्दा कपाल चम्किलो हुन्छ अनि चायाँ पनि हराउँछ ।
३. पिसेको मेहेन्दी एक कप, अलिकति कफी पाउडर, एक चम्चा दही, एक चम्चा कागतीको रस, एक चम्चा दही, एक चम्चा पानको कत्था, एक चम्चा अमलाको धूलो र एक चम्चा पुदिनाको धूलो मिसाएर पानीमा भिजाएर राख्नुस् । त्यसपछि कपालमा एक घन्टासम्म यो मिश्रण राख्नुस् । त्यसपछि मजाले कपाल धुनुस् । कपाल मुलायम र कालो हुन्छ अनि चायाँ पनि गायब हुन्छ ।
किन पर्छ चया ?
सामान्य अर्थमा भन्नुपर्दा चाया पर्नुको मुख्य कारण सरसफाइ हो । कपालको हेरचाह नै चायाको मुख्य कारण हो । यदी तपाईले कपालको हेरचाहमा ध्यान पुर्‍याउनु भएन भने चाया पर्ने सम्भावना हुन्छ । कपाल कम धुनाले चाया पर्ने सम्भावना उच्च हुन्छ । शरीरमा हुने हर्मोन परिवर्तन, वंशाणुगत गुण, टाउकोमा विभिन्न रोग, अस्वस्थकर खानपान, कपालमा केमिकलको प्रयोगजस्ता कारणले पनि चाया पर्छ ।
सुक्खा वातावरणमा बस्दा पनि कपालमा चाया पर्ने समस्या हुन्छ ।लामो समयदेखिको तनाव, थकान, चिन्ता, र टाउकोमा हुने एलर्जीका कारण पनि चाया पर्ने समस्या हुन्छ ।
कसरी बच्ने ?
चायाबाट बच्नका लागि कपालको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ । यसका लागि नियमित रुपमा नुहाउनु आवश्यक छ । यसका साथै सन्तुलित भोजनले पनि चाया उत्पादनमा कमी ल्याउँछ . भिटामिनयुक्त खाना खाने, नियमित रूपमा कपाल नुहाउँने, कपालमा अनावश्यक केमिकलको प्रयोग नगर्ने गर्दा चायाको समस्याबाट बच्न सकिन्छ । त्यस्तै, स्याम्पु र तेलको प्रयोग गर्दा पनि निकै ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ । एन्टीडेन्ड्रफ स्याम्पुको प्रयोग र सफा पानीको प्रयोगमा ध्यान दिन सकियो भने चाया पर्ने समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।

मृत्यु पछि के हुन्छ ? अध्यात्मिक र बैज्ञानिक पाटो

मृत्यु पछी के हुन्छ यस प्रश्नको ठोस जवाफ दिन सक्दैन सायद कसैले तर अध्यात्म र बिज्ञानले फरक फरक तर्क राख्छ । आज हामी अमेरिकी खगोलभौतिकशास्त्री, लेखक तथा विज्ञान सम्प्रषक नील डिग्रास टाइसन द्वारा अमेरिकी टेलिभिजन तथा रेडियो होस्ट ल्यारी किङ्गलाई दिएको अन्तरवार्तामा आधारित केहि अंश प्रशुत गर्दै छौं हुन त म मृत्युपछि के हुन्छ भन्ने प्रश्नको कुनै अखण्डनीय कुराको दाबी गर्न सक्छु । तर, हुने चाहिँ यस्तो हो : तपाईं बाँचुन्जेल खाना खानुहुन्छ । हामीले खाने खानामा क्यालोरी हुन्छ । क्यालोरी भनेको ऊर्जा मापन गर्ने एकाइ हो । तपाईं खाना खानुहुन्छ, र तपाईंको शरीरमा ऊर्जा उत्पादन हुन्छ । त्यो ऊर्जालाई तपाईं प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।
आधारभूत रुपमा भन्नुपर्दा हाम्रो शरीरको तापक्रम स्थीर रहनुको कारण नै यही हो । हाम्रो शरीरको तापक्रम हरेक समय ९८.६ डिग्री फरेन्हाइट हुन्छ ।
कुनै पनि चीजको तापक्रम वायुमण्डलको तापक्रमभन्दा माथिको तापक्रममा कसरी स्थीर राख्न सकिन्छ ? पक्कै पनि तपाईंको शरीरले ऊर्जा उत्पादन गरिरहेको हुन्छ र त्यही ऊर्जाले शरीरको तापक्रम स्थीर हुन मद्दत गर्ने हो । स्थीर किन राख्नुपर्यो त ? किनभने, जैविक रुपमा हाम्रो शरीरलाई आफ्ना कार्यहरु गर्नको लागि त्यति तापक्रमको आवश्यकता पर्छ । त्यति मात्र होइन, तपाईंलाई हिँड्नको लागि, यताउता चल्नको लागि पनि ऊर्जाको खाँचो पर्छ । त्यसैले हामी खाना खान्छौँ ।
अब कुरा आउँछ हाम्रो मृत्युपछि के हुन्छ त ? हाम्रो मृत्यु हुँदा हाम्रो शरीरले ऊर्जा उत्पादन गर्न सक्दैन (किनभने, ऊर्जा उत्पादनको लागि हाम्रो शरीरले खाना खाएको हुँदैन, खानाबाट ऊर्जा उत्पादन गर्नको लागि खानासँग प्रतिक्रिया गर्नको लागि अक्सिजन शरीरभित्र छिरेको हुँदैन र अक्सिजन हरेक कोष–कोषमा पुर्याउनको लागि रक्तसंचार क्रियाशील हुँदैन) । त्यसैले शरीरको तापक्रम घट्न थाल्छ । कतिसम्म घट्छ त ? वायुमण्डलको तापक्रम जति छ, त्यतिसम्म । यदि तपाईंले मृत्यु भइसकेको व्यक्तिको हात छुनुभयो भने तपाईंको पहिलो प्रतिक्रिया हुन्छ, ‘शरीर त चिसो छ !’ होइन ! शरीर चिसो हुँदैन ! शरीरको तापक्रम त वायुमण्डलको तापक्रम जति छ, त्यति नै हुन्छ । तर, तपाईंको आफ्नो हात त ९८.६ डिग्री फरेन्हाइटसम्म तातो छ नि त ! मृत शरीरमा ऊर्जा उत्पादन हुने कार्य भइरहेको हुँदैन ।
शरीरका हरेक अणुहरुमा ऊर्जा सञ्चित भएर बसेको हुन्छ । मृत शरीरलाई जलाइयो भने उक्त सञ्चित ऊर्जा तापमा परिणत हुन्छ र उक्त तापले हावालाई तताउने काम गर्छ । सो तातो हावा अन्तरिक्षमा जान्छ । तर, मेरो मृत्युपछि म चाहन्छु कि मेरो मृत शरीरलाई गाडियोस् । मेरो शरीरलाई गाडियो भने मेरो शरीरका अणुहरुले जीवनभर सञ्चित गरेको ऊर्जा सूक्ष्म किटाणुहरुले प्रयोग गर्छन्; ब्याक्टेरिया तथा अन्य किटाणुहरुले मेरो मृत शरीरको ऊर्जा आफ्नो जीविका चलाउन प्रयोग गर्छन् । त्यसैले मेरो शरीर पृथ्वीकै जीवजन्तुमा फर्कन्छ । र, जीवनको एक चक्र समाप्त हुन्छ । मलाई थाहा छ कि त्यस्तो हुनेवाला छ, किनकि मेरो शरीरमा सञ्चित ऊर्जा कहाँ जान्छ भन्ने कुरा हामी मापन गर्न सक्छौँ ।
तर, मेरो चेतनालाई के हुन्छ त ? अब मेरो चेतना कहिल्यै फर्किनेवाला छैन । चेतना फर्किन्छ भन्ने कुराको कुनै प्रमाण छैन । वास्तवमा अब ‘म’ नै हुन्नँ । तर, के त्यो त्यति अनौठो छ र ? आफू जन्मिनुभन्दा अगाडि तपाईंको केही चेतना थियो र ? मेरो मतलब, जन्मिनुभन्दा अगाडि के तपाईं ‘म अहिलेसम्म पृथ्वीमा किन जन्मिनँ ? मलाई पृथ्वीमा जन्म लिनु छ ! म कहाँ छु ?’ भनेर कतै बसेर चिच्याइरहनुभएको थियो र ? पक्कै थिएन । त्यो त सिर्फ गैरअस्तित्वको अवस्था थियो । तर, अब म जन्मिसकेको छु र मलाई आफ्नो अस्तित्वको आभाष भइसकेको छ । यो स्थितिमा पक्कै पनि मलाई आफ्नो गैरअस्तित्वको अवस्थाको बारेमा विचार गर्दा केही अनौठो पक्कै लाग्छ ।
हामी सबैलाई मृत्युदेखि डर हुन्छ, किनकि हामीले आफू जन्मिएको पलदेखि जीवनभर अनुभव गर्ने भनेको जीवन हो । तर यसमा म अलि भिन्न तरिकाले हेर्न चाहन्छु । यदि सम्भव हुने भए के म अमरत्व चाहन्थेँ त ? पक्कै पनि अमरत्वको बारेमा सोच्नु निकै रमाइलो हुन्छ । तर, म यसलाई यसरी हेर्छु : मेरो मृत्यु निश्चित छ भन्ने कुराको ज्ञानले नै म बाँच्नमा केन्द्रित हुन्छु, जीवनमा केही उपलब्धि पाउनुपर्छ भन्ने कुराको मलाई महसुस हुन्छ, माया व्यक्त गर्नुपर्छ भन्ने महसुस हुन्छ; त्यो पनि अहिले नै, पछि होइन ! यदि हामी सधैं बाँचिरहने भए बिहान ओछ्यानबाट किन उठ्नुपर्यो र ? किनकि, भोलि त सधैं आउँछ नि ! म त्यस्तो जीवन बाँच्न चाहन्न । मलाई मृत्युको डर छैन; डर छ त त्यस्तो जीवन बाँच्ने जहाँ मैले केही उपलब्धि हासिल गर्न सक्थेँ, तर गरिनँ । मलाई मृत्युको डर छैन ।

टमाटरको प्रयोगले कयौं रोगको रोकथाम समेत गर्न सकिन्छ

टमाटरको प्रयोगले कयौं रोगको रोकथाम समेत गर्न सकिन्छ
तरकारीलाई स्वादिलो बनाउनका लागि गोलभेडाको प्रयोग आजभोली अनिवार्य जस्तै भएको छ । सूपको रुपमा, अचारको रुपमा तथा श्रृंगारको सामानको रुपमा समेत गोलभेडाको प्रयोग हुने गरेको छ ।
टमाटरबाट भिटामिन सी, लाइकोपीन, भिटामिन, पोटाशियम पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ । साथै यसको प्रयोगले कोलेस्ट्रोल कम गर्न पनि सहयोग पुग्ने जनाइएको छ ।
मानिसलाई वजन घटाउन पनि गोलभेडा फाइदाजनक छ । तर टमाटरको सवैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको पकाउँदा पनि त्यसको पोषक तत्व जादैन ।
टमाटरको प्रयोगले कयौं रोगको रोकथाम पनि गर्न सकिन्छ ।विहान पानी नपिइकन पाकेको टमाटर खादा स्वास्थ्यको लागि निकै फाइदा पुग्छ ।यदी बच्चालाई सुख्खा रोग भएको खण्डमा प्रत्येक दिन एक गिलास टमाटरको जूस पिलाउदा बिरामीबाट आराम मिल्छ ।बच्चाको मानसकि तथा शारीरिक विकासका लागि टमाटर बहुत फाइदाजनक हुन्छ ।मोटोपन घटाउनका लागि पनि टमाटरको प्रयोग गर्न सकिन्छ । प्रतिदिन एक देखि दुई गिलास टमाटरको जूस पीउनाले वजन घट्छ ।
गर्भावस्थामा टमाटरको सेवन गर्न बहुत फइदा हुन्छ ।यदी पेटमा जुका वा अन्य किरा भएको खण्डमा टमाटरमा मरिच मिसाएर खादा फाइदा हुन्छ ।काचो टमाटरमा कालो नून मिलाएर खानाले अनुहारमा चमक आउँछ टमाटरको गुदीलाई अनुहारमा दल्दा पनि निकै फाइदा हुन्छ । प्रयोगले कयौं रोगको रोकथाम समेत गर्न सकिन्छ तरकारीलाई स्वादिलो बनाउनका लागि गोलभेडाको प्रयोग आजभोली अनिवार्य जस्तै भएको छ । सूपको रुपमा, अचारको रुपमा तथा श्रृंगारको सामानको रुपमा समेत गोलभेडाको प्रयोग हुने गरेको छ ।
टमाटरबाट भिटामिन सी, लाइकोपीन, भिटामिन, पोटाशियम पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ । साथै यसको प्रयोगले कोलेस्ट्रोल कम गर्न पनि सहयोग पुग्ने जनाइएको छ ।
मानिसलाई वजन घटाउन पनि गोलभेडा फाइदाजनक छ । तर टमाटरको सवैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको पकाउँदा पनि त्यसको पोषक तत्व जादैन ।टमाटरको प्रयोगले कयौं रोगको रोकथाम पनि गर्न सकिन्छ । विहान पानी नपिइकन पाकेको टमाटर खादा स्वास्थ्यको लागि निकै फाइदा पुग्छ । यदी बच्चालाई सुख्खा रोग भएको खण्डमा प्रत्येक दिन एक गिलास टमाटरको जूस पिलाउदा बिरामीबाट आराम मिल्छ । बच्चाको मानसकि तथा शारीरिक विकासका लागि टमाटर बहुत फाइदाजनक हुन्छ । मोटोपन घटाउनका लागि पनि टमाटरको प्रयोग गर्न सकिन्छ । प्रतिदिन एक देखि दुई गिलास टमाटरको जूस पीउनाले वजन घट्छ । गर्भावस्थामा टमाटरको सेवन गर्न बहुत फइदा हुन्छ ।यदी पेटमा जुका वा अन्य किरा भएको खण्डमा टमाटरमा मरिच मिसाएर खादा फाइदा हुन्छ । काचो टमाटरमा कालो नून मिलाएर खानाले अनुहारमा चमक आउँछ टमाटरको गुदीलाई अनुहारमा दल्दा पनि निकै फाइदा हुन्छ ।